Trong bài giáo lý tại buổi Tiếp kiến chung sáng ngày 13/5/2026, suy tư về mối quan hệ đặc biệt giữa Đức Trinh Nữ Maria và Giáo Hội, Đức Thánh Cha Lêô XIV nói rằng Đức Maria, vâng phục sự tác động của Chúa Thánh Thần, là mẫu mực hoàn hảo cho toàn thể Giáo Hội. Với sự cởi mở vô điều kiện đối với mầu nhiệm Thiên Chúa, Mẹ cũng là một thành viên ưu tú của Giáo Hội. Và vì Mẹ sinh ra những người con trong Chúa Con, Mẹ là Mẹ của toàn thể Giáo Hội.
Khi đi vòng quanh Quảng trường Thánh Phêrô để chào các tín hữu quy tụ tham dự buổi Tiếp kiến chung hàng tuần, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã dừng lại tại nơi cách nay đúng 45 năm, vào ngày 13/5/1981, Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã bị mưu sát. Ngài xuống xe và cầu nguyện giây lát trước nơi có bia đá cẩm thạch trắng, ở bên phải của Quảng trường. Sau đó ngài cũng quỳ xuống và chạm tay vào phiến đá, một cử chỉ để tưởng nhớ biến cố gây chấn động thế giới.
Trong lời chào các tín hữu và du khách nói tiếng Anh sau bài giáo lý, Đức Thánh Cha nhắc lại: “Hôm nay chúng ta kính nhớ Đức Mẹ Fatima. Vào ngày này, cách đây 45 năm, đã có một âm mưu ám sát Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II, và vì những lý do đó, tôi đã dành bài giáo lý hôm nay nói về Đức Trinh Nữ Maria”.
ĐTC Lêô XIV cầu nguyện tại nơi Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II bị ám sát (năm 1981) (@Vatican Media)
Trước khi Đức Thánh Cha bắt đầu bài giáo lý, cộng đoàn đã nghe đoạn sách Công vụ Tông đồ (1,13-14):
Trở về nhà, các ông lên lầu trên, là nơi các ông trú ngụ. Đó là các ông: Phêrô, Gioan, Giacôbê, Anrê, Philípphê, Tôma, Batôlômêô, Mátthêu, Giacôbê con ông Anphê, Simôn thuộc nhóm Quá Khích, và Giuđa con ông Giacôbê. Tất cả các ông đều đồng tâm nhất trí, chuyên cần cầu nguyện cùng với mấy người phụ nữ, với bà Maria thân mẫu Đức Giêsu, và với anh em của Đức Giêsu.
Và sau đó, Đức Thánh Cha bắt đầu bài giáo lý:
Đức Maria là mẫu gương, thành phần ưu tú và mẹ của Giáo hội
Anh chị em thân mến!
Công đồng Vaticanô II đã dành chương cuối cùng của Hiến chế tín lý về Giáo hội để nói về Đức Trinh Nữ Maria (x. Lumen gentium, 52-69). Đức Maria “được nhìn nhận là thành viên ưu tú và độc nhất vô nhị của Giáo hội, đồng thời là hình ảnh và tấm gương tuyệt hảo của Giáo hội về đức tin và đức mến” (số 53). Những lời này mời gọi chúng ta hiểu rằng, nơi Đức Maria, Đấng đã đón nhận và sinh hạ Con Thiên Chúa nhập thể dưới tác động của Chúa Thánh Thần, chúng ta có thể nhận ra Mẹ vừa là mẫu gương và thành phần ưu tú, đồng thời là người mẹ của toàn thể cộng đoàn Giáo hội.
Bằng cách để cho mình được uốn nắn bởi Ân Sủng, điều đã được hoàn thành nơi Mẹ, và bằng cách đón nhận hồng ân của Đấng Tối Cao bằng đức tin và tình yêu trinh khiết của mình, Đức Maria là mẫu gương hoàn hảo cho điều mà toàn thể Giáo hội được mời gọi trở nên: một thụ tạo của Lời Chúa và là mẹ của các con cái Thiên Chúa được sinh ra trong sự vâng phục hoạt động của Chúa Thánh Thần. Đồng thời, vì Mẹ là tín hữu mẫu mực, nơi Mẹ chúng ta thấy hình thức hoàn hảo của sự cởi mở vô điều kiện đối với mầu nhiệm của Thiên Chúa trong sự hiệp thông của dân thánh của Chúa, nên Đức Maria là thành phần ưu tú của cộng đoàn Giáo hội. Sau cùng, bởi vì Mẹ sinh ra những người con trong Chúa Con, được yêu thương trong Đấng Yêu thương đời đời, Đấng đã đến ở giữa chúng ta, Đức Maria là Mẹ của toàn thể Giáo hội; Giáo hội có thể chạy đến với Mẹ bằng sự tín thác của con thảo, trong niềm xác tín rằng mình được lắng nghe, gìn giữ và yêu thương.
Sự tuyển chọn vô điều kiện của Thiên Chúa và sự tự do chấp thuận bằng đức tin của Mẹ
Chúng ta có thể diễn tả tất cả những đặc tính ấy của Đức Trinh Nữ Maria bằng cách gọi Mẹ là người phụ nữ, người là biểu tượng của Mầu nhiệm. Từ ngữ “người nữ” nhấn mạnh đến tính cụ thể trong lịch sử của thiếu nữ Israel này, người đã được sống kinh nghiệm phi thường là trở nên Mẹ Đấng Mêsia. Còn từ “biểu tượng” cho thấy nơi Mẹ, chuyển động kép của việc bước xuống và đi lên: nơi Mẹ, sự tuyển chọn vô điều kiện của Thiên Chúa và sự tự do chấp thuận bằng đức tin của Mẹ đều tỏa sáng. Vì thế, Đức Maria là người nữ biểu tượng của Mầu nhiệm, nghĩa là của chương trình cứu độ của Thiên Chúa, vốn từng được ẩn giấu và nay được mạc khải trọn vẹn nơi Đức Giêsu Kitô.
Đức Maria không hề làm lu mờ hay làm suy giảm vai trò trung gian duy nhất của Đức Kitô
Công đồng đã để lại cho chúng ta một giáo huấn rõ ràng về vị trí đặc biệt dành cho Đức Trinh Nữ Maria trong công trình Cứu chuộc (x. Lumen gentium, 60-62). Công đồng nhắc lại rằng chỉ có một Đấng Trung Gian cứu độ duy nhất là Đức Giêsu Kitô (x. 1 Tm 2,5-6), và Mẹ chí thánh của Người “không hề che khuất hay làm suy giảm vai trò trung gian duy nhất của Đức Kitô, nhưng biểu lộ hiệu quả của vai trò ấy” (LG, 60). Đồng thời, “Đức Trinh Nữ diễm phúc, được tiền định từ đời đời trong kế hoạch nhập thể của Ngôi Lời để trở nên Mẹ Thiên Chúa, […] đã cộng tác một cách hoàn toàn đặc biệt vào công trình của Đấng Cứu Thế bằng sự vâng phục, đức tin, đức cậy và lòng mến nồng nhiệt, nhằm tái lập sự sống siêu nhiên cho các linh hồn. Vì thế, Mẹ đã trở nên Mẹ của chúng ta trong trật tự ân sủng” (số 61).
Đức Maria là hình tượng lý tưởng của điều mà Giáo hội được mời gọi trở thành
Mầu nhiệm Giáo hội cũng được phản chiếu nơi Đức Trinh Nữ Maria: nơi Mẹ, dân Thiên Chúa tìm thấy hình ảnh về nguồn gốc, mẫu mực và quê hương của mình. Nơi Mẹ Thiên Chúa, Giáo hội chiêm ngắm chính mầu nhiệm của mình, không chỉ vì tìm thấy nơi Mẹ mẫu mực về đức tin trinh khiết, của lòng bác ái của người mẹ và của giao ước hôn ước mà Giáo hội được mời gọi sống, nhưng nhất là vì nhận ra nơi Mẹ nguyên mẫu của chính mình, hình tượng lý tưởng của điều mà Giáo hội được mời gọi trở thành.
Mẫu gương yêu mến Giáo hội
Như chúng ta thấy, những suy tư về Đức Trinh Nữ Maria được trình bày trong Hiến chế Lumen gentium dạy chúng ta biết yêu mến Giáo hội và phục vụ cho sự hoàn thành của Nước Thiên Chúa; Nước đang đến và sẽ được thực hiện trọn vẹn trong vinh quang.
Vậy chúng ta hãy để cho mẫu gương cao cả là Đức Maria, Trinh Nữ và là Mẹ, chất vấn mình, và hãy xin Mẹ giúp chúng ta bằng lời chuyển cầu của Mẹ để đáp lại những gì được đòi hỏi nơi chúng ta qua gương sáng của Mẹ: tôi có tham gia vào Giáo hội trong sự khiêm nhường và năng động không? Tôi có nhận ra nơi Giáo hội cộng đoàn giao ước mà Thiên Chúa đã ban cho tôi để đáp lại tình yêu vô biên của Người không? Tôi có cảm thấy mình là phần tử sống động của Giáo hội, trong sự vâng phục các mục tử được Thiên Chúa ban cho không? Tôi có nhìn lên Đức Maria như mẫu gương, thành phần ưu tú và là Mẹ của Giáo hội, và xin Mẹ giúp tôi trở thành môn đệ trung thành của Con Mẹ không?
Anh chị em thân mến, xin Chúa Thánh Thần, Đấng đã ngự xuống trên Đức Maria và được chúng ta khiêm tốn và tin tưởng cầu xin, ban cho chúng ta biết sống trọn vẹn những thực tại tuyệt vời ấy. Và sau khi đào sâu Hiến chế Lumen gentium, chúng ta hãy xin Đức Trinh Nữ ban cho chúng ta ơn này: xin cho tình yêu đối với Giáo hội Mẹ ngày càng lớn mạnh trong mỗi người chúng ta.
Buổi Tiếp kiến kết thúc với Kinh Lạy Cha và phép lành Đức Thánh Cha ban cho mọi người.
Vatican News
